ئاقلىماق

شىۋىلەر قەشقەر شىۋىسى ئىشقا ئاشۇرماق، يورۇققا چىقارماق، ئەل تىلىكىنى ئەر ئاقلار، يەر داڭقىنى ئەل ساقلار (ماقال). ئۇيغۇر تىلى ئۇنۋېرسال سۆزلۈكلەر پىئېل ھاك ۋە بورغا ئوخشاش ئاق تۈرگە كىرگۈزگۈچى نەرسىلەر بىلەن بويىماق، ئاقارتماق. ئۆي ئاقلىماق. دان، دەرەخ (ياغاچ)، كۆكتاتلارنىڭ پوستىنى، قوۋزىقىنى سويماق، ئايرىماق، شىلتىپ ئالماق. قوناق ئاقلىماق. شال (گۈرۈچ) ئاقلىماق. كۆچمە. گۇناھسىز ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىماق؛ ئۆزىنى ئاقلىماق. ئۈمىد، بۇرچ، ۋەدىگە مۇناسىپ ئىش قىلماق، ئورۇنلىماق. ئۈمىدنى ئاقلىماق. ۋەدىنى ئاقلىماق. سىڭدۈرگەن ئەمگەك، بەرگەن تۇزنىڭ بەدىلىگە تۇشلۇق ئىش قىلماق. سەنمۇ تۈزۈمنى ئاقلاپ، ھالاللىق بىلەن ئىشلىدىڭ. ئاقلىماق[سۆز تۈركۈمى:] پېئىل.[يەشمىسى:] ① ھاك ۋە بورغا ئوخشاش ئاق تۈرگە كىرگۈزگۈچى نەرسىلەر بىلەن بويىماق، ئاقارتماق:[مىسال:] ئۆي ئاقلىماق.[يەشمىسى:] ② دان، دەرەخ (ياغاچ)، كۆكتاتلارنىڭ پوستىنى، قوۋزىقىنى سويماق، ئايرىماق، شىلىپ ئالماق:[مىسال:] قوناق ئاقلىماق. شال (گۈرۈچ) ئاقلىماق.[يەشمىسى:] ③ [كۆچمە مەنىسى:] [يەشمىسى:] گۇناھسىز ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىماق؛ ئۆزىنى ئاقلىماق.[يەشمىسى:] ④ ئۈمىد، بۇرچ، ۋەدىگە مۇناسىپ ئىش قىلماق، ئورۇنلىماق:[مىسال:] ئۈمىدنى ئاقلىماق. ۋەدىنى ئاقلىماق.[يەشمىسى:] ⑤ سىڭدۈرگەن ئەمگەك، بەرگەن تۇزنىڭ بەدىلىگە تۇشلۇق ئىش قىلماق:[مىسال:] سەنمۇ تۇزۇمنى ئاقلاپ، ھالاللىق بىلەن ئىشلىدىڭ.