ئاھاڭداش سۆزلەر
ئىسىم
1. كاتتا مەرىكە.
ئات تويى.* بۆشۈك توي، خەتنە توي، سۈننەت توي.* توي خېتى، توي چېيى، توي قىلماق.* توي _ تۆكۈن.* تاز تارانغۇچە، توي تارقاپتۇ ( ماقال ).* تويدىن كېيىن ناغرا چاپتۇ( ماقال).
2. زور مۇراسىم، بەزمە. ئات ئۆلسە، ئىتقا توي ( ماقال ).* ئەل بىلەن ئۆلۈم بەجايىكى توي ( ماقال .* شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 30 يىللىق تويىغا ئاتاپ چوڭ زىياپەت بېرىلدى. )
ئاھاڭداش سۆزلەر
پېئىل.
تويماق، تويۇش. 1. يەپ، ئىچىپ، ئاچلىق، تەشنالىقنى قاندۇرماق.
تويغۇچە يە، تەرلىگۈچە ئىشلە ( ماقال ).* يەپ تويمىغان يالاپ تويار ( ماقال ).* ئۆزى تويسىمۇ كۆزى تويماپتۇ ( ماقال ).* تويغا بارساڭ تويۇپ بار، بەش بالاڭنى قويۇپ بار ( ماقال ).* تويمىساڭ تويۇڭدا تويارسەن ( ماقال ).
2. بەزمەك، بىزار بولماق. يىرگىنمەك، زېرىكمەك. جاندىن جاق تويماق.* شۇ كۈنلەردە تويدىن تازا تويدۇم.* مەن ئۇنىڭ گېپىدىن تويۇپ كەتتىم.
مەنىداش سۆزلۈكلەر
ئوغۇل _ قىزنىڭ تۇرمۇش قۇرۇشى ۋە باشقا مۇناسۋەتلەر بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن مەرىكە.
« تۆكۈن » كېلىن ئاغىچىنىڭ مەلۇم ۋاقىتتا ئۆز ئۆيىگە قايتقاندىكى مەرىكە.
قىز تويى. خەتنە توي. تويدىن يامانلىساڭ، توي قىلىپ كۆر. توينىڭ بولغىنىدىن « بولىدۇ » سى قىزىق. تويغا بارساڭ، تويۇپ بار، بوز خالتاڭنى قويۇپ بار. كېلىن تۆكۈنلىسە، تويدىن قىزىق.
مەنىداش سۆزلۈكلەر
خانلار، بەگ - خوجاملار تۇرىدىغان ئالىپتە بىنالار.
گۇگۇڭ ئوردىسى: ئاق ئوردا. خاننىڭ ئوردىسى - ھەرىنىڭ ئۇۋىسى. مۇھەببەت ئاددىي ئۆينى ئوردا قىلار. قىزىل ساراي. قىشلىقى قايان باراي، يازلىقى ساراي سالاي. قارشى ئەھلى بىر - بىرىگە قارشىدۇر. <قىزىل راۋاقتىكى چۈش> تە تەسۋىرلەنگەن <داگۇەنيۈن> قەسىرى فېئوداللارنىڭ ئۆز زامانىسىدىكى تۇرمۇشىنى ياخشى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
قارشى مەنىلىك سۆزلەر
ھەرخىل مۇناسىۋەت بىلەن ئۆتكۈزۈلىدىغان مەرىكە، مۇراسىم.
ماتەم، مۇسبەت - ھازا
ئۆلۈم - يېتىم مۇناسىۋىتى بىلەن تۇتىدىغان قارىلىق.
تويدا قۇشقاچمۇ تويىدۇ. تويغا بارساڭ تويۇپ بار، تاۋار - تورقا كىيىپ بار. ھۇرۇنغا كۈندە توي، كۈندە ئوي. مۇسىبەت كۆڭۈلنى بۇزار، غەيۋەت ئۆيۈڭنى. توشقان ئۆلسە، تۈلكە ماتەم تۇتۇپتۇ. توي نەغمە - ناۋا بىلەن، مۇسىبەت يىغا - زار بىلەن. ھازىغا بارغان خوتۇن ئۆز يىغىسىنى يىغلار. توي - تۆكۈن بولۇپ تۇرسا، نەزىر - چىراق بولمىسا.
Domain: تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرىقارارگاھ، قوشۇن قارارگاھى.
« خان توي _ خاننىڭ قارارگاھى» دېگەن سۆز شۇنىڭدىن ئېلىنغان. بۇنى ئوغۇزلار بىلمەيدۇ.
3 - 192
Domain: تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرىتوي ئوتى _ دورا قىلىنىدىغان بىر خىل ئوت.
3 - 193
Domain: تۈركىي تىللار دىۋانى سۆزلۈكلىرى
